Inspiratie - Onbekend erfgoed in de provincie Utrecht

23 May 2018

Onbekend erfgoed in de provincie Utrecht

tekst en foto's door Sietske de Vet

Erfgoed in Utrecht? Dan denk je aan de Nieuwe Hollandse Waterlinie, de Pyramide van Austerlitz of Slot Zuylen. Maar er is meer! Naast dit materiële erfgoed (monumenten, landschappen, archeologische vondsten) bestaat er ook immaterieel erfgoed. Denk aan tradities, ambachtelijke vaardigheden, muziek … krijg je al inspiratie? Dat is precies de bedoeling. We helpen je graag op weg, lees snel verder.

Tabaksteelt Amerongen
Drie eeuwen lang was Amerongen in de ban van de tabaksteelt. De tabaksplanten deden het goed op de zonnige zuidhellingen van de Utrechtse Heuvelrug. De geoogste bladeren werden te drogen gehangen in lange houten schuren. Tot de jaren 60 van de vorige eeuw vond de tabak gretig aftrek. Men dacht zelfs dat tabak een geneeskrachtige werking had. In het Tabaksteeltmuseum kom je alles te weten over de tabaksteelt. Loop dan meteen even door naar ‘De Tabaksschuur’, aan de rand van het dorp. Die is nu ingericht als informatiecentrum van Utrechts Landschap en Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug.

Bruine vloot Spakenburg (foto)
Wist je dat Spakenburg de enige plaats in de provincie Utrecht is die vroeger aan zee lag? De bruine vloot in het kleine haventje herinnert aan een bloeiend visserijleven. Totdat de Afsluitdijk in 1932 ‘roet in het eten’ gooide. Het zoute water van de Zuiderzee werd zoet en vissen als haring, ansjovis, bot en spiering verdwenen. Maar de botters zijn altijd gebleven. En natuurlijk de Botterwerf: de oudste scheepstimmerwerf van ons land die nog altijd in bedrijf is. Tijdens de Visserijdag (1e zaterdag van september) kun je de oude botters en de werf bekijken en natuurlijk een visje proeven.


‘Utereg me stadsjie’
Dat muziek meer is dan ontspanning, kunst en cultuur, dat weten we al lang. Herman Berkien (1942-2005) toonde met zijn populaire liedje ‘Utereg me stadsjie’ aan dat muziek mensen ook kan verbinden. Heel Nederland mocht het weten: Utrecht is de mooiste stad. En daar zijn de Utrechters best trots op.

Als ik boven op de Dom sta
kijk ik even naar benee
dan zie ik het oude gragie
het Vreeburg en Wijk C
Ja, dan springt m'n hartsie open
ik ben trots wat dag ie wat
der is geen mooier plehekie
als Utereg M'n stad
als Utereg M'n stad


Koeienmarkt in Woerden
Noteer alvast in je agenda: elke woensdag na 20 oktober is het ‘Koeiemart’ in Woerden. Dat wordt groots gevierd met een kermis, warenmarkt, vuurwerk, snert en poffertjes. Zo’n traditie moet je koesteren. En daarom is de Koeiemart in 2017 benoemd tot immaterieel cultureel erfgoed.  Het zal je niet verbazen dat de koe de hoofdrol speelt op deze feestelijke dag. Vroeg in de ochtend brengen de boeren hun koeien naar het Kerkplein. Daar worden ze gekeurd en geshowd. Natuurlijk is er ook een prijs voor de mooiste koe. Een jaar lang mag zij die titel dragen en dat is een hele eer!

Zeven Steegjes
Op het terrein achter bierbrouwerij De Boog werden tussen 1843 en 1861, verdeeld over zeven straatjes, 130 piepkleine arbeidershuisjes gebouwd. Het volksbuurtje staat bekend als de Zeven Steegjes. De namen van vijf straten verwijzen naar de brouwerij, zoals de Moutstraat en de Brouwerstraat. Van de 17e tot eind de 19e eeuw werd er bier gebrouwen in De Boog. Het schone (!) grachtenwater was heel geschikt voor de bierproductie en bovendien fungeerde de gracht als aan- en afvoerroute. De brouwerij is inmiddels gesloten, maar de arbeidershuisjes – uitgeroepen tot gemeentelijk monument – staan er nog steeds. Wie er woont, wil nooit meer weg.

Varsity
Je zou het niet verwachten, maar de Varsity, een jaarlijkse roeiwedstrijd voor studenten op het Amsterdam-Rijnkanaal, staat op de nationale erfgoedlijst. Bij de Varsity gaat het om meer dan roeien alleen. Al 135 jaar. De oevers van het kanaal bij Houten veranderen één keer per jaar in een festivalterrein waar studenten helemaal losgaan. Ze zingen studentenliederen, stoeien en gooien met modder. Ze dragen kleding van de vereniging met eigen kleuren en logo’s. Geheel volgens traditie springen de leden van de winnende vereniging in het ijskoude water, slechts gekleed in een stropdas, om de winnaars te feliciteren.

Grafheuvel Soester Eng
De kans is groot dat je nog nooit gehoord hebt van deze grafheuvel. Toch verdient-ie een plek in dit rijtje, want het gaat om een rijksmonument met een prachtige ligging. Nog even je geheugen opfrissen: een grafheuvel is een heuvel uit de prehistorie die werd gebruikt als begraafplaats (aldus Wikipedia). Het Enghenbergje (2500-2000 v. Chr.) is een van de oudste archeologische monumenten van Soest. Benieuwd geworden? Kom dan naar de Enghenbergsteeg. Je herkent de grafheuvel aan de verhoging in het landschap.

Blijf op de hoogte van de laatste updates!